كيش‌هاى ديگر گفتيم كه در عصر ظهور اسلام در افغانستان علاوه بر پيروان مذهب صغير و كبير بودائى ، تبعهء كيش‌هاى ديگر نيز وجود داشته‌اند ، و هيون تسنگ كه در ماه مى 630 م - 9 ه در كاپيسا پايتخت كابلشاهان آمده بود ، علاوه بر معابد متعدد بودائيان ، از ده معبد ديوا و هزار پرستش‌گاه مذاهب ديگر صحبت مىكند ، كه در ان زاهدان برهنه و پارسايان خاكسترنشين وجود داشتند ، و از استخوان سبحه و تاج ساخته و بر سر خود ميگذاشتند . « 1 » معبد سوناگر - زون و زور هيون تسنگ دو بار اين معبد معروف را ذكر كرده ، يكى در مى 630 م هنگاميكه از كاپيسا بهند ميرفت گويد : بفاصله 70 لى ( - تخمينا 23 ميل ) در جنوب كاپيسا كوه او - لو - نو O - LO - NO ( ارونا ARUNA ) داراى مغاره‌ها و تيغه‌ها و پرتگاهاى مهيب است و نخستين بار ، « سونا » روح آسمانى از فاصلهء دور بدينجا آمد ، ولى بعدا به كوه بلند سوناگير SUNAGIR ( تسو - نا - هيلو ) به سرزمين ( تسو - كو - چا ) يعنى زابلستان رفت . « 2 » بعد ازين در حين بازگشت از هند ، ماه جون 644 م - 24 ه مىنويسد : روح ديوا از كوه ارونا واقع كاپيسا به تسو - كو - چا TSU - KU - CHA ( زابل ) آمده ، در ناحيت‌هاى جنوبى آن در كوه سوناگير اقامت نمود . تمام مردم آن را پرستش كنند و هر سال ، شهزادگان و اشراف و مردم دور و نزديك در جشن آن فراهم آيند و طلا و نقره و ديگر اجناس گرانبها را با گوسپند و اسپ و ديگر حيوانات اهلى فراوان تقديم دارند كه احدى را جرئت تصاحب و طمع در ان اموال نباشد . « 3 »

--> ( 1 ) - سى - يو - كى كتاب اول مبحث كيا - پى - شى ( 2 ) - همين كتاب ( 3 ) - سى - يو - كى - كتاب 12 مبحث اول تسو - كو - چا